Ašgeršir til aš taka į skuldavanda heimila og heilbrigšs atvinnurekstrar hafa veriš lengi aš mótast og skila sér enn hęgar ķ gegnum bankakerfiš.
Nś eru aš koma fram nżjar tillögur um śrręši vegna skuldavanda žeirra sem eru meš bķlalįn ķ erlendri mynt og veriš aš endurskoša śrręši vegna hśsnęšisskulda. Ķ bįšum tilvikum er veriš aš fęra skuldir nęr greišslugetu skuldara og veršmęti žeirra eigna sem lįnaš var til. Um leiš žarf lķka aš nįlgast eitthvert réttlęti fyrir žį sem lögšu eigiš fé til hśsnęšis- eša bķlakaupa og tóku lįn aš auki. Ef mörkin į leišréttingu vegna ofvaxtar lįnanna eru sett viš 110% vešsetningu, getur žaš žżtt aš žetta fólk tapar öllu žvķ eigiš fé sem žaš lagši til kaupanna og situr upp meš toppvešsetta eign, žar sem eigiš framlag žess er horfiš ķ okurvaxtahķt banka og annarra fjįrmįlafyrirtękja, horfiš inn ķ hķt žeirra sem kollsigldu öllu.
Žaš er löngu runniš upp fyrir fjįrmįlafyrirtękjunum aš žau munu ekki geta innheimt skuldir sem eru umfram greišslugetu og eignastöšu skuldaranna. Opinberu śrręšin eru ašeins stašfesting į žessu og jafnframt ašgeršir til aš koma ķ veg fyrir aš ósvķfnustu fjįrmįlafyrirtękin geti elt fólk śt yfir gröf og dauša meš žvķ aš rķfa af žvķ allar ašrar eignir žess og krefja žaš um svo stóran hlut ķ framtķšartekjum žess aš auki aš fólk eigi sér ekki višreisnar von. Allir eru sumsé sammįla um aš afskrifa žurfi yfirskuldsetningar. En žaš er ekki nóg. Žaš žarf lķka aš stöšva fjįrmįlafyrirtękin ķ sjįlftöku af eignamyndun sem fólk hefur byggt upp ķ gegnum įrin. Žaš er ekki réttlįtt aš fók sem hafši myndaš smįar eignir ķ hśsnęši, bķlum og atvinnutękjum, en skuldaši ekki daušann rįšalausan, afhendi fjįrmįlafyrirtękjum alla žį eignamyndun, meš žvķ aš hófleg lįn žess breytist ķ okurlįn. Žvķ skiptir verulegu mįli hvernig nżjar tillögur um ašgeršir ķ skuldamįlum verša śtfęršar.
Žegar vališ er um stefnu og ašgeršir er ķ raun vališ um tilgang, vališ um leišarljós. Eiga ašgerširnar aš takmarka tap fjįrmįlafyrirtękja og fjįrmagnseigenda sem fjįrfest hafa ķ žeim? Eša eiga ašgerširnar aš stefna aš žvķ aš nįlgast sem mest réttlęti og jöfnuš?
Ég kżs jöfnuš og réttlęti.
Andrés Rśnar Ingason, fjölskyldufašir ķ Įrborg.
Greinin birtist ķ Dagskrįnni žann 18.03.2010
